Karm i podawaj płyny osobie leżącej bez ryzyka zakrztuszenia

Zadbaj o wysokie podparcie tułowia, lekko przywiedzioną brodę przy połykaniu, małą łyżeczkę oraz obserwację ukrytych objawów zaburzeń połykania.

Materiał edukacyjny. Krztuszenie się podczas picia, „bulgoczący” głos po przełknięciu lub nawracające gorączki wymagają pilnej oceny lekarskiej i neurologopedycznej; przy duszności i sinicy zadzwoń pod 999/112.

Cztery zasady bezpiecznego posiłku przy łóżku

  1. 01

    Posadź chorego wysoko (60–90°) z głową lekko pochyloną w przód

    Nigdy nie karm na półleżąco z głową odchyloną w tył (otwiera to wejście do krtani i tchawicy!) – broda skierowana lekko ku mostkowi ułatwia domknięcie nagłośni przy połykaniu.

  2. 02

    Usiądź na wysokości wzroku podopiecznego i podawaj małe kęsy

    Gdy stoisz nad łóżkiem, chory odruchowo zadziera głowę do góry; usiądź na krześle obok, używaj małej łyżeczki i zaczekaj z kolejną porcją, aż zobaczysz pełny ruch przełknięcia.

  3. 03

    Unikaj potraw o podwójnej konsystencji i suchych okruchów

    Rosół z makaronem, kompot z kawałkami owoców czy suche herbatniki są najtrudniejsze do bezpiecznego połknięcia – w razie krztuszenia skonsultuj z lekarzem lub neurologopedą zagęszczacz do płynów.

  4. 04

    Sprawdź jamę ustną po posiłku i pozostaw chorego wysoko na 30–45 minut

    Upewnij się, że w policzku (szczególnie po stronie niedowładu po udarze) nie zostały resztki jedzenia mogące wpaść do dróg oddechowych podczas snu.

Najczęściej zadawane pytania

Jakie naczynie wybrać do picia zamiast klasycznego kubeczka z dziubkiem wymuszającego odchylenie głowy?

Świetnie sprawdza się kubek z wycięciem na nos – pozwala on wypić płyn do końca bez odchylania szyi do tyłu – lub podawanie zagęszczonego wg zaleceń płynu małą łyżeczką.

Po czym poznać tzw. cichą aspirację lub dysfagię, nawet gdy chory głośno się nie dusi?

Zwróć uwagę na mokry, zachrypnięty („bulgoczący”) głos tuż po przełknięciu, chrząkanie, łzawienie oczu przy piciu, wypluwanie kęsów, wydłużony czas jedzenia powyżej 40 minut i chudnięcie.

Dlaczego podczas posiłku osoby starszej lub po udarze warto wyłączyć telewizor i nie zadawać pytań?

Mówienie lub śmiech w trakcie żucia otwierają fałdy głosowe i gwałtownie zwiększają ryzyko przedostania się kęsa lub płynu do dróg oddechowych – posiłek wymaga ciszy i skupienia.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania