Nawadniaj łyżeczką płynem elektrolitowym (DPN) przy wymiotach i rozpoznać odwodnienie

Podawaj po 5–10 ml schłodzonego doustnego płynu nawadniającego co kilka minut zamiast pełnego kubka naraz i pilnuj czerwonych flag wymagających kroplówki.

Niemowlęta <6 m.ż., seniorzy z chorobami nerek/serca i cukrzycą odwadniają się błyskawicznie! Brak moczu przez >6–8 h, płacz bez łez, zapadnięte ciemiączko, apatia/senność, uporczywe wymioty każdej łyżeczki, wymioty fusowate/zielone, silny ból brzucha lub krew w stolcu wymagają pilnej pomocy lekarskiej / SOR.

Cztery zasady skutecznego nawadniania doustnego w domu

  1. 01

    Używaj aptecznego doustnego płynu nawadniającego (DPN / ORS) o obniżonej osmolarności

    Rozpuść saszetkę ściśle w objętości przegotowanej wody podanej na opakowaniu (nie dosładzaj i nie mieszaj z sokiem!) – lekko schłodzony roztwór jest znacznie łatwiej tolerowany przy mdłościach.

  2. 02

    Podawaj mikroporcje: po 1–2 łyżeczki (5–10 ml) co 3–5 minut

    Wypicie duszkiem pół kubka gwałtownie rozciąga podrażniony żołądek i natychmiast wyzwala kolejny rzut wymiotów; cierpliwe podawanie po 5 ml co 3 minuty daje aż 100 ml wchłoniętego płynu w ciągu godziny!

  3. 03

    Nie stosuj głodówki po opanowaniu wymiotów (a u niemowląt kontynuuj pierś)

    Po 4 godzinach skutecznego nawadniania wracaj stopniowo do lekkich posiłków (kleik ryżowy, gotowana marchew, ziemniak, pieczone jabłko, chudy drób), unikając tłustych potraw, słodyczy i słodkich soków.

  4. 04

    Zadbaj o rygorystyczną higienę rąk ciepłą wodą z mydłem po każdej toalecie

    Rotawirusy i norowirusy wywołujące „jelitówkę” są częściowo oporne na szybkie przetarcie samym żelem alkoholowym – myj ręce mydłem przez 30 sekund, wydziel osobny ręcznik i dezynfekuj klamki oraz spłuczkę.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego podawanie wygazowanej coli przy biegunce i wymiotach u dziecka jest szkodliwym mitem?

Napoje typu cola mają niemal 7-krotnie za mało sodu potrzebnego przy odwodnieniu i ogromny ładunek cukru, który ściąga wodę do światła jelita i zaostrza biegunkę osmotyczną.

Co się dzieje ze wchłanianiem przyjętych rano stałych leków (np. przeciwpadaczkowych, kardiologicznych lub antykoncepcji), gdy wystąpią wymioty?

Wymioty w ciągu 1–3 godzin od połknięcia tabletki oraz ciężka wodnista biegunka mogą całkowicie uniemożliwić wchłonięcie dawki – sprawdź ulotkę konkretnego leku i skonsultuj się telefonicznie z lekarzem lub farmaceutą.

Czy przy ostrej biegunce infekcyjnej z gorączką warto od razu brać tabletki całkowicie hamujące ruchy jelit?

U małych dzieci są one przeciwwskazane, a także u dorosłych przy gorączce lub krwi w stolcu zatrzymanie treści z bakteriami i toksynami w jelicie jest niebezpieczne – podstawą jest nawadnianie i konsultacja lekarska.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania

Rozpoznaj natychmiast objawy udaru mózgu (test UDAR / FAST) i wezwij 999 lub 112

Sprawdź opadający kącik ust, osłabienie jednej ręki i niewyraźną mowę, zapisz dokładną godzinę wystąpienia objawów i nie podawaj niczego doustnie.

Rozpoznaj objawy ostrego zespołu wieńcowego (zawału serca) i zabezpiecz chorego

Zwróć uwagę na gniotący ucisk za mostkiem promieniujący do żuchwy, lewego barku lub pleców oraz nietypową maskę zawału u kobiet, seniorów i diabetyków.

Wybierz właściwe miejsce pomocy po godzinach pracy POZ: NiŚOZ, SOR czy 999/112

Zaoszczędź wiele godzin stresu i uzyskaj szybszą pomoc: sprawdź godziny działania Nocnej i Świątecznej Opieki Zdrowotnej (18:00–8:00) oraz rolę triażu na SOR.

Udziel bezpiecznej pierwszej pomocy przy zasłabnięciu, omdleniu i utracie przytomności

Sprawdź przytomność i prawidłowy oddech przez 10 sekund, nie cucisz wodą ani nie sadzasz zemdlonej osoby i ułóż nieprzytomnego oddychającego na boku.

Zatamuj krwawienie z nosa z głową pochyloną DO PRZODU bez błędów z dzieciństwa

Zapomnij o odchylaniu głowy do tyłu: usiądź z tułowiem lekko w przód, uciśnij miękkie skrzydełka nosa przez pełne 10 minut z zegarkiem i schłodź nasadę.

Odróżnij kaszel efektywny od całkowitego zadławienia i wykonaj 5 uderzeń + 5 uciśnięć

Wiedz, kiedy zachęcać do kaszlu (bez poklepywania wyprostowanej osoby!), a kiedy natychmiast wykonać 5 uderzeń między łopatki w pochyleniu i 5 uciśnięć nadbrzusza.