Objawy udaru: co trzeba wiedzieć o wczesnych sygnałach
Udar mózgu dotyka coraz więcej młodych dorosłych. Artykuł wyjaśnia objawy udaru, które łatwo przeoczyć, i pokazuje, jak rozpoznać je na czas.
Sprawdź opadający kącik ust, osłabienie jednej ręki i niewyraźną mowę, zapisz dokładną godzinę wystąpienia objawów i nie podawaj niczego doustnie.
STAN ZAGROŻENIA ŻYCIA: Jeśli u kogokolwiek widzisz nagłe opadnięcie kącika ust, niedowład kończyny, zaburzenia mowy, równowagi lub widzenia, NIE korzystaj z poradników – NATYCHMIAST zadzwoń pod 999 lub 112!
Poproś o uśmiech (czy jeden kącik ust opada?), uniesienie obu rąk przed siebie (czy jedna opada lub ucieka?) oraz powtórzenie prostego zdania (czy mowa jest bełkotliwa lub chory nie rozumie słów?); zwróć też uwagę na nagłe podwójne widzenie i zawroty głowy.
Przemijający napad niedokrwienny (TIA) trwający kilkanaście minut to bezpośredni zwiastun dużego udaru w najbliższych godzinach – nigdy nie kładź takiej osoby „żeby się przespała do rana”.
Od minuty wystąpienia objawów (lub godziny, o której chory był ostatnio widziany bez objawów przed snem) zależy okno czasowe nowoczesnego leczenia trombolitycznego i trombektomii w oddziale udarowym.
Bez tomografii w szpitalu nie wiadomo, czy udar jest niedokrwienny, czy krwotoczny (aspiryna nasili krwotok, a gwałtowne zbijanie ciśnienia powiększy niedokrwienie!), a zaburzenia połykania grożą uduszeniem wodą.
Podczas niedzielnego obiadu dziadek upuszcza widelec z prawej dłoni, mówi niewyraźnie, że „tylko ścierpła mu ręka i zaraz przejdzie jak się położy”, a ciśnienie ma 185/100.
1. 0:00 – Test i telefon 999/112: zauważasz asymetrię prawego kącika ust i opadanie prawej ręki; dzwonisz natychmiast pod 999/112, zgłaszając wprost: „Podejrzenie świeżego udaru mózgu, początek objawów dokładnie o 13:40”. 2. 0:02 – Zakaz podawania czegokolwiek doustnie: nie podajesz tabletki na obniżenie ciśnienia ani szklanki wody! 3. 0:03 – Pozycja i oddech: układasz dziadka z lekko uniesionym tułowiem i głową (ok. 30°), rozpinasz kołnierzyk; w razie utraty przytomności z zachowanym oddechem – pozycja boczna bezpieczna. 4. 0:05 – Teczka dla ZRM: szykujesz dowód osobisty, wypisy i listę leków (zwłaszcza informację, czy i o której przyjął dziś lek przeciwkrzepliwy!).
W udarze mózgu w każdej minucie giną miliony neuronów – nie jedź prywatnym autem do przychodni, tylko wzywaj 999/112 bezpośrednio do ośrodka udarowego.
W ostrej fazie udaru niedokrwiennego organizm celowo utrzymuje wyższe ciśnienie, aby przepchnąć krew do niedokrwionego obszaru mózgu – gwałtowne obniżenie ciśnienia w domu powiększa strefę martwicy.
Większość udarów niedokrwiennych przebiega zupełnie bezboleśnie (stąd częste bagatelizowanie objawów!), a udary zdarzają się również u osób 30-, 40- i 50-letnich.
Przyjmowanie doustnych antykoagulantów i dokładna godzina ostatniej tabletki bezpośrednio decydują w szpitalu o bezpiecznym wyborze metody leczenia przyczynowego udaru.
Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania
Udar mózgu dotyka coraz więcej młodych dorosłych. Artykuł wyjaśnia objawy udaru, które łatwo przeoczyć, i pokazuje, jak rozpoznać je na czas.
Artykuł wyjaśnia, jak rozpoznać udar mózgu i udzielić pierwszej pomocy w krytycznych godzinach. Uwzględnia błędy w polskich domach i fakty ratujące życie.
Jak szybko rozpoznać zmiany zdrowotne? Artykuł wyjaśnia, które sygnały ciała ignorujemy i jak reagować na wczesne objawy chorób, zanim staną się poważne.
Artykuł opisuje 21 objawów, które należy zgłosić lekarzowi. Wyjaśnia, które sygnały organizmu nie powinno się ignorować i dlaczego Polacy zbyt często bagatelizują pierwsze symptomy.
Pierwsza pomoc przy zatruciach obejmuje praktyczne kroki, które ratują życie. Artykuł wyjaśnia, które mity są niebezpieczne i co rzeczywiście działa w sytuacji zagrożenia.
Pierwsza pomoc przy skaleczeniach to temat niedoceniany i ważny. Artykuł wyjaśnia najczęstsze błędy, obala mity i pokazuje skuteczną reakcję na rany.
Zwróć uwagę na gniotący ucisk za mostkiem promieniujący do żuchwy, lewego barku lub pleców oraz nietypową maskę zawału u kobiet, seniorów i diabetyków.
Zaoszczędź wiele godzin stresu i uzyskaj szybszą pomoc: sprawdź godziny działania Nocnej i Świątecznej Opieki Zdrowotnej (18:00–8:00) oraz rolę triażu na SOR.
Sprawdź przytomność i prawidłowy oddech przez 10 sekund, nie cucisz wodą ani nie sadzasz zemdlonej osoby i ułóż nieprzytomnego oddychającego na boku.
Zapomnij o odchylaniu głowy do tyłu: usiądź z tułowiem lekko w przód, uciśnij miękkie skrzydełka nosa przez pełne 10 minut z zegarkiem i schłodź nasadę.
Wiedz, kiedy zachęcać do kaszlu (bez poklepywania wyprostowanej osoby!), a kiedy natychmiast wykonać 5 uderzeń między łopatki w pochyleniu i 5 uciśnięć nadbrzusza.
Chroń głowę miękką kurtką lub dłońmi, obal szkodliwy mit wkładania łyżeczki czy palców między zęby i ułóż chorego na boku po ustąpieniu drgawek.