Rozpoznaj natychmiast objawy udaru mózgu (test UDAR / FAST) i wezwij 999 lub 112

Sprawdź opadający kącik ust, osłabienie jednej ręki i niewyraźną mowę, zapisz dokładną godzinę wystąpienia objawów i nie podawaj niczego doustnie.

STAN ZAGROŻENIA ŻYCIA: Jeśli u kogokolwiek widzisz nagłe opadnięcie kącika ust, niedowład kończyny, zaburzenia mowy, równowagi lub widzenia, NIE korzystaj z poradników – NATYCHMIAST zadzwoń pod 999 lub 112!

Cztery kroki ratujące życie i sprawność w udarze mózgu

  1. 01

    Sprawdź natychmiast 3 objawy: Twarz – Ramię – Mowa (FAST / UDAR)

    Poproś o uśmiech (czy jeden kącik ust opada?), uniesienie obu rąk przed siebie (czy jedna opada lub ucieka?) oraz powtórzenie prostego zdania (czy mowa jest bełkotliwa lub chory nie rozumie słów?); zwróć też uwagę na nagłe podwójne widzenie i zawroty głowy.

  2. 02

    Zadzwoń pod 999 lub 112 nawet wtedy, gdy objawy po kilku minutach ustąpiły!

    Przemijający napad niedokrwienny (TIA) trwający kilkanaście minut to bezpośredni zwiastun dużego udaru w najbliższych godzinach – nigdy nie kładź takiej osoby „żeby się przespała do rana”.

  3. 03

    Spójrz na zegarek i zapisz dokładną godzinę początku objawów

    Od minuty wystąpienia objawów (lub godziny, o której chory był ostatnio widziany bez objawów przed snem) zależy okno czasowe nowoczesnego leczenia trombolitycznego i trombektomii w oddziale udarowym.

  4. 04

    Ułóż bezpiecznie i NIE podawaj żadnych leków, jedzenia ani picia do ust

    Bez tomografii w szpitalu nie wiadomo, czy udar jest niedokrwienny, czy krwotoczny (aspiryna nasili krwotok, a gwałtowne zbijanie ciśnienia powiększy niedokrwienie!), a zaburzenia połykania grożą uduszeniem wodą.

Przykład działania

Scenariusz edukacyjny dla rodziny

Podczas niedzielnego obiadu dziadek upuszcza widelec z prawej dłoni, mówi niewyraźnie, że „tylko ścierpła mu ręka i zaraz przejdzie jak się położy”, a ciśnienie ma 185/100.

Właściwa reakcja domowników minuta po minucie

1. 0:00 – Test i telefon 999/112: zauważasz asymetrię prawego kącika ust i opadanie prawej ręki; dzwonisz natychmiast pod 999/112, zgłaszając wprost: „Podejrzenie świeżego udaru mózgu, początek objawów dokładnie o 13:40”. 2. 0:02 – Zakaz podawania czegokolwiek doustnie: nie podajesz tabletki na obniżenie ciśnienia ani szklanki wody! 3. 0:03 – Pozycja i oddech: układasz dziadka z lekko uniesionym tułowiem i głową (ok. 30°), rozpinasz kołnierzyk; w razie utraty przytomności z zachowanym oddechem – pozycja boczna bezpieczna. 4. 0:05 – Teczka dla ZRM: szykujesz dowód osobisty, wypisy i listę leków (zwłaszcza informację, czy i o której przyjął dziś lek przeciwkrzepliwy!).

W udarze mózgu w każdej minucie giną miliony neuronów – nie jedź prywatnym autem do przychodni, tylko wzywaj 999/112 bezpośrednio do ośrodka udarowego.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego samodzielne zbijanie wysokiego ciśnienia tabletką przed przyjazdem karetki w udarze jest groźne?

W ostrej fazie udaru niedokrwiennego organizm celowo utrzymuje wyższe ciśnienie, aby przepchnąć krew do niedokrwionego obszaru mózgu – gwałtowne obniżenie ciśnienia w domu powiększa strefę martwicy.

Czy udar mózgu zawsze boli i dotyczy wyłącznie osób w podeszłym wieku?

Większość udarów niedokrwiennych przebiega zupełnie bezboleśnie (stąd częste bagatelizowanie objawów!), a udary zdarzają się również u osób 30-, 40- i 50-letnich.

Dlaczego informacja o godzinie ostatniej dawki leku przeciwkrzepliwego jest tak ważna dla zespołu karetki?

Przyjmowanie doustnych antykoagulantów i dokładna godzina ostatniej tabletki bezpośrednio decydują w szpitalu o bezpiecznym wyborze metody leczenia przyczynowego udaru.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania

Rozpoznaj objawy ostrego zespołu wieńcowego (zawału serca) i zabezpiecz chorego

Zwróć uwagę na gniotący ucisk za mostkiem promieniujący do żuchwy, lewego barku lub pleców oraz nietypową maskę zawału u kobiet, seniorów i diabetyków.

Wybierz właściwe miejsce pomocy po godzinach pracy POZ: NiŚOZ, SOR czy 999/112

Zaoszczędź wiele godzin stresu i uzyskaj szybszą pomoc: sprawdź godziny działania Nocnej i Świątecznej Opieki Zdrowotnej (18:00–8:00) oraz rolę triażu na SOR.

Udziel bezpiecznej pierwszej pomocy przy zasłabnięciu, omdleniu i utracie przytomności

Sprawdź przytomność i prawidłowy oddech przez 10 sekund, nie cucisz wodą ani nie sadzasz zemdlonej osoby i ułóż nieprzytomnego oddychającego na boku.

Zatamuj krwawienie z nosa z głową pochyloną DO PRZODU bez błędów z dzieciństwa

Zapomnij o odchylaniu głowy do tyłu: usiądź z tułowiem lekko w przód, uciśnij miękkie skrzydełka nosa przez pełne 10 minut z zegarkiem i schłodź nasadę.

Odróżnij kaszel efektywny od całkowitego zadławienia i wykonaj 5 uderzeń + 5 uciśnięć

Wiedz, kiedy zachęcać do kaszlu (bez poklepywania wyprostowanej osoby!), a kiedy natychmiast wykonać 5 uderzeń między łopatki w pochyleniu i 5 uciśnięć nadbrzusza.

Zabezpiecz głowę i mierz czas napadu drgawek bez wkładania przedmiotów do ust

Chroń głowę miękką kurtką lub dłońmi, obal szkodliwy mit wkładania łyżeczki czy palców między zęby i ułóż chorego na boku po ustąpieniu drgawek.